
Nieuws en wetenswaardigheden
De nieuwe Vox Humana

♫ Een speciaal themanummer over het harmonium in België. Daarbij een artikel van Wim Rhebergen over de componist Joseph Jongen en bespreekt Peter Herkemij de muziekbijlage van Joseph Jongen de Prière du matin. Peter Herkemij schrijft ook over het Belgisch Symbolisme. Het Harmonium van het kwartaal, de rubriek van Joop Rodenburg, gaat over een harmonium van de Brusselse orgelbouwer Pierre Schijven. En heeft Jos Vanderheyden een biografie over een Kerkhoff-harmonium.
♫ Er is het verslag van de Ledenvergadering en de Jaardag van april
♫ Mannes Welleweerd heeft het in zijn column over 'Amai, amai, amai' - dat is zeker ook Vlaams...
Zoveel bladmuziek, een prachtig tijdschrift en het in standhouden van de harmoniumcultuur...
Wordt lid van de Harmoniumvereniging Nederland; stuur een mailtje naar het secretariaat:
Over de Regiodag van 26 september in Spangeren en Dieren!
Een impressie van deze Regiodag is te vinden op deze site onder vereniging. Deze regiodag begon met een uitvoering van enkele muziekstukken door het zg. HOHO-ensemble. Dat ensemble is een gelegenheidsinitiatief van Jos Vlietstra en Arie Schüller, waaraan ook Joop Rodenburg en Gerard Zwart hun medewerking verleenden. Helaas is daar geen opname van gemaakt. Het ensemble met vier kofferharmoniums was een 'logisch' vervolg op de enthousiast ontvangen soortgelijke uitvoering maar dan met zes kofferharmoniums op de Jaardag in april. De opnames daarvan zijn hieronder te beluisteren.
Het zg. "HVN-Orkest" met v.l.n.r. Tjeerd de Boer (alleen Estey March), Arie Schüller, Gerard Zwart, Erik Jan Eradus, Jos Vlietstra en Joop Rodenburg stond o.l.v. Wim Westerman. Een gezellig samenspel, dat door de positieve reacties beslist een vervolg zal krijgen (...op de Regiodag later dit jaar, zie de agenda).
Simon Buser en Lefébure-Wely
Simon Buser is een Duitse autoriteit op het gebied van de vroegste harmoniums. Tijdens een presentatie op 23 november 2024 in het Orgelpark in Amsterdam vertelde hij over de vroegste Franse harmoniums en over Louis James Alfred Lefébure-Wely en liet hij daarvan muziek horen. Een foto impressie is hier op onze site te vinden onder Colloquium in Het Orgelpark op 23 november 2024 Harmonium 180 jaar.
Op YouTube presenteert hij de lesvoorbeelden uit de Methode van Lefébure-Wély: Méthode pour l´Harmonium 1845, voor het harmonium van Debain.
Bart Rodyns Introductie Keyboard Farm met Historical Keyboard Instruments
Van de Belgische musicus Bart Rodyns, bekend van zijn indrukwekkende harmoniumspel en verzameling historische toetsinstrumenten (waaronder diverse bijzondere harmoniums van o.a. Mustel) kregen wij het bericht, dat hij de 'Keyboard Farm' introduceert. Daarbij zijn o.a. diverse historische instrumenten te koop en te huur. Meer over dit initiatief is te vinden op de site https://www.keyboardfarm.com/
Opmerkelijke opnames
Een van de makers van de podcast The Secrets of Organ Playing bespeelt het tweeklaviers Zeebroeck-harmonium van Erik-Jan Eradus. Een uitvoering van de Fanfare in D Majeur van Jacques Nicolas Lemmens op dit fraaie instrument in de Sint Josephkerk in Haarlem door Vidas Pinkevicius.
Bart Rodyns (harmonium) op een instrument van Alexandre 1894, en Nicolas Callot (piano) spelen samen werken van J.S. Bach met persoonlijk commentaar van de musici:
Bach Sessies #2: Jesus bleibet meine Freude, BWV 147
Bach Sessies #1: Gottes Zeit is die allerbeste Zeit, BWV 106
CD's Dirk Luijmes

Dirk Luijmes heeft van Johann Sebastian Bach de Goldbergvariationen BWV 988 opgenomen...op harmonium. Zo vers van de pers, dat een recensie nog niet gegeven kan worden! Maar op NPO-klassiek is dit album in juni al cd van de week geweest!
De CD is te bestellen bij Dirk Luijmes https://dirkluijmes.nl/opnames/ of bij platenlabel Etcetera: https://www.etcetera-records.com/product/johann-sebastian-bach-goldberg-variationen-bwv-988-harmonium-dirk-luijmes/

Een vermeldenswaardig project van Dirk Luijmes is De Harmoniumatlas. 4 cd's met hele originele harmoniummuziek van over de hele wereld! Niet voor niets een box die internationaal de beste recensies kreeg. Deze box zou iedere harmoniumliefhebber in huis moeten hebben, maar is in de handel miet meer verkrijgbaar. Gelukkig is op Spotify (https://open.spotify.com/album/7oUbsQHrnX3VrWuC8Ggcki) en YouTube (https://www.youtube.com/playlist?list=PLGpvYhjrQmJ_5jhJRPFCDMJYNWJ0dUcqD) de Harmonium Atlas volledig te downloaden cq. te beluisteren!
Als aanvulling daarop is er exclusief bij de HVN voor het 30-jarig jubileum een Nederlandse Harmoniumatlas bijgekomen, deze is hier te bestellen. (Overigens: er zijn nog meer cd's van Dirk Luijmes in de handel!)
Opnames van Erik Jan Eradus
Erik Jan Eradus heeft een aantal nieuwe opnamen op zijn Youtube kanaal geplaatst, waaronder enige harmonium-opnamen.
César Franck - Sept Pièces en ré ♭ majeur et ut# mineur, uit L'Organiste, gespeeld op zijn Zeebroeck harmonium in de St. Joseph in Haarlem https://www.youtube.com/watch?v=_J24JFtRd5k
Alexandre Guilmant – Variations sur le Noël “Entends ma voix fidèle”, gespeeld op een Debain-harmonium uit 1843 https://www.youtube.com/watch?v=EfHEH2Bh5-c
Gregoriaans Offertorium - Ad te Domine levavi animam meam
Unto thee, O Lord, will I lift up my soul; my God, I have put my trust in thee:
O let me not be confounded, neither let mine enemies triumph over me.
For all they that hope in thee shall not be ashamed.
Begeleid op harmonium (Trayser ca. 1860) https://www.youtube.com/watch?v=vxR7vlKDF_c
Epiphania Domini uit Petites Fleurs Musicales van Charles Tournemire heeft hij gespeeld op zijn Zeebroeck harmonium in de St. Joseph in Haarlem: https://www.youtube.com/watch?v=qZ2E2E0ozpA
In de St. Joseph in Haarlem werd door de presentatoren van de podcast “Secrets of Organ Playing” een opname gemaakt op een Debain-harmonium van Erik-Jan Eradus. Aušra Motuzaitė-Pinkevičienė speelt hierop van César Franck een Sortie https://www.youtube.com/watch?v=UkLRYjL1ouQ
Aušra Motuzaitė-Pinkevičienė speelt met haar man Vidas Pinkevicius (aan de Feurich-vleugel van ca. 1910) van Sigfrid Karg-Elert een Lied ohne Worte: https://www.youtube.com/watch?v=A-avkVYt83Y
Om nog even bij Aušra Motuzaitė-Pinkevičienė en Vidas Pinkevicius te blijven: in Vilnius, Litouwen in de St. Johns-church van de Universiteit van Vilnius spelen zij op een Spencer University Organ (een Engels pedaalharmonium) een concert met muziek van Gustav Adolf Mankell (quatre-mains!), Charles-Marie Widor, Joseph Rheinberger en nog veel meer.
Nieuwe album Duo Virtuoso: Prélude

Het ensemble Duo Virtuoso heeft een album opgenomen, waarbij naast hun Debain/Rodolphe harmonium (1890) ook een prachtige Erard vleugel (ca 1850) bespeeld wordt. Dit album, genaamd Prélude, is online te beluisteren via Spotify en Familystream via https://open.spotify.com/album/5CenFcZ4 Via hun website kan een CD besteld worden: https://www.duovirtuoso.nl/product/cd-prelude/.
Museum Vosbergen - Boek Van Aulos tot Zink
Museum Vosbergen in Eelde is door veel mensen in de afgelopen jaren bezocht en hebben er genoten van de bijzonder uitgebreide collectie oude muziekinstrumenten. In de collectie bevinden zich ook enkele harmoniums. Tijdens een bezoek aan het museum worden deze instrumenten niet alleen maar getoond, maar men laat ze ook horen. Ga naar de website om meer te weten te komen: https://www.museumvosbergen.nl/
Na een loopbaan als leraar natuurkunde is Dick Verel in 2002, samen met zijn vrouw Rieteke, dit museum begonnen. Het oude landhuis is door hen compleet gerenoveerd en geschikt gemaakt voor het exposeren van hun collectie muziekinstrumenten. Inmiddels is dit museum een belangrijke toeristische trekpleister voor Eelde en omgeving. Op Youtube zijn diverse filmpjes te zien waarop de rijke collectie te zien is. Zie bijv. https://www.youtube.com/watch?v=CayS2L6FR4U
Inmiddels bestaat dit prachtige museum al bijna 25 jaar. In de afgelopen jaren heeft Verel veel kennis vergaard over de verschillende instrumenten en hun achtergrond en je mag hem op dit gebied wel een autoriteit noemen. Veel van deze kennis is samengebracht in een boekwerk dat eind vorig jaar is publiceerd en tijdens een speciale bijeenkomst in het museum gepresenteerd is: Van Aulos tot Zink. In het boek worden de belangrijkste 100 instrumenten uit de collectie beschreven. De nadruk ligt hierbij op de historische achtergrond van deze instrumenten en hun werking. De schrijver verloochent zijn achtergrond als leraar natuurkunde niet en gaat in het boek uitgebreid in op de natuurkundige en muzikale aspecten van toonvorming.

Je maakt in het boek als het ware een rondgang langs de verschillende instrumenten die in het museum te zien zijn, waarbij uitgebreid op de achtergrond van de verschillende instrumenten wordt ingegaan.
Het boek is opgedeeld in vier delen, waarin achtereenvolgens de slaginstrumenten, de blaasinstrumenten, de strijkinstrumenten en de tokkelinstrumenten besproken worden. Tussendoor wordt in enkele paragrafen een aantal onderwerpen besproken, die los staan van de genoemde instrumenten families. Het boek heeft in totaal 207 blz., is uitgevoerd als hardcover en is rijk geillustreerd.
Titel: Van Aulos tot Zink, ontwikkeling en werking van de muziekinstrumenten van Museum Vosbergen
Samenstelling: Dick Verel en Michiel Hillen
ISBN: 9789057861642
Grafische realisatie: Servo, Rolde
207 blz. prijs: € 25,=
Das Liszt-Harmonium-Projekt van Lars David Kellner
Een ander project is ook bijzonder. Franz Liszt kent iedere liefhebber van klassieke muziek van de indrukwekkende pianowerken. dat hij ook veel met het harmonium bezig was, is vandaag de dag nauwelijks bekend. Zo had Liszt een monstrueuze combinatie van een vleugel met een harmonium en ook een harmonium van Mason & Hamlin, toendertijd de Rolls Royce onder de Amerikaanse harmoniums! Dit bedrijf bracht prompt een serie Liszt-harmoniums op de markt in het topsegment. Lars David Kellner heeft 5 (vijf!) albums gerealiseerd met de harmoniumwerken van Liszt. Deze kunnen via streamingdienstenc als Spotify gedownload worden.

Festival Les Musicales de Pompadour
Onze Franse harmoniumvrienden van L'Harmonium Français meldden ons enkele nieuwe opnamen op Youtube van het concert “Les plus beaux Ave Maria et Grands Airs Sacrés” in de kerk van de priorij van Arnac-Pompadour op zondag 28 september 2025.
Enkele delen zijn:
1 Qui Tollis van Gioachino Rossini
https://youtu.be/jg2mwBdU6aw?si=1IRxKqde8M_Q4lLX
Uitvoerenden: Marine Boustie (sopraan) en Marie-Françoise Moreau (mezzo-sopraan), m.m.v. Sandy Bonneau (piano) en Olivier Schmitt (orgue Mustel)
2 Minuit Chrétien van Adolphe Adam in een arrangement van Patrick-Alain Faure
https://youtu.be/VW5uArDQ6QY?si=wMhz9UdaPinI2chj
Uitvoerenden: Martin Queval (baryton) m.m.v. Pascal Auffret (piano) en Patrick-Alain Faure (orgue Mustel)
3 Ave Maria van Franz Schubert in een arrangement van Olivier Schmitt
https://youtu.be/04QclFWDjQ0?si=FQzYfNbC44qs_aoS
Uitvoerenden:Marine Boustie (sopraan), Marie-Françoise Moreau (mezzo-soprano), Bruno Guitteny (tenor) en Martin Queval (baryton), m.m.v. Corinne Massé (viool), Pauline Quéfellec (violoncelle), Olivier Besson (saxofoon), Sandy Bonneau (piano) en Olivier Schmitt (orgue Mustel)
4 Regina Coeli van Pietro Mascagni
https://youtu.be/x0pxckBb0zo?si=MxOHMXRgwcrwrGOE
Uitvoerenden: Marine Boustie (sopraan), Marie-Françoise Moreau (mezzo-soprano), Bruno Guitteny (tenor) en Martin Queval (baryton), m.m.v. Pascal Auffret (piano) en Patrick-Alain Faure (orgue Mustel)
5 Les Rameaux van Jean-Baptiste Faure
https://www.youtube.com/watch?v=fRnIdeXUb8k
Uitvoerenden: Martin Queval (baryton), m.m.v. Pascal Auffret (piano) en Patrick-Alain Faure (orgue Mustel)
6 Ave Maria van Johan Sebastian Bach/Charles Gounod
https://www.youtube.com/watch?v=DxwcedooPN0
Uitvoerenden: Marine Boustie (sopraan), Marie-Françoise Moreau (mezzo-soprano) m.m.v. Sandy Bonneau (piano) en Olivier Schmitt (orgue Mustel)
In september 2024 was er in het Château de Pompadour ook al een groot muziekfestival mede georganiseerd door L'Harmonium Français. Naast vocale optredens waren er ook uitvoeringen van harmonium in combinatie met andere instrumenten. Hoewel dit festival voorbij is, is er op YouTube nog wel e.e.a. te beluisteren. Er werd daarbij gespeeld op een Orgue-Célesta van Mustel. Enkele voorbeelden:
Samen met viool, cello en piano: Jalousie van Jacob Gade (1879-1963) in een arrangement van François Dupoux:
Ook samen met viool, cello en piano: Danse des heures van Amilcare Ponchielli (1834-1886) in een arrangement van Olivier Schmitt:
Met saxofoon en piano: Libertango van Astor Piazzolla:
Aanbevolen: "Orgue-Expressif en Image"
Dit is een uitermate boeiend YouTube-kanaal met tientallen mooie video's, waarin het harmonium van alle kanten belicht wordt. Deze zijn te vinden op: https://www.youtube.com/channel/UCvJW78vrFu7qwRQTYUit_gg. De moeite waard om aan te klicken voor een YouTube-abonnement!
Nieuws van Louis Huivenaar
Harmoniumrestaurateur Louis Huivenaar is wereldwijd befaamd; opdrachten voor restauraties van interessante harmoniums komen tot zelfs vanuit Amerika en Azië. Wilt u meer weten over zijn projecten? Klik hier
En wat beslist ook een aanrader is, zijn de workshops op YouTube! Zoek binnen YouTube op Louis Huivenaar Harmonium Workshop en u kunt tal van interessante video's hierover bekijken. De befaamde Amerikaanse harmoniumspeelster Artis Wodehouse heeft hierover een playlist samengesteld: klik hier.
François Henry - Suite pour harmonium op. 14
De Franse pianist en componist François Henry heeft in 2023 een nieuw harmoniumwerk gecomponeerd: Suite pour harmonium op. 14. Meer info over hem en (o.a.) deze compositie vindt je op http://francoishenry.fr . Op 6 mei 2024 door hem vertolkt op zijn eigen Debain (5½ spel) uit 1878 te beluisteren op YouTube:
https://youtu.be/-LAgS4c4CvA?si=NCtJZDpXwScgEFPa
De delen zijn (met de tijdsaanduiding waardie te volgen zijn): 00:04 1. Éclosion, opgedragen aan Michel Bouvard (2’20) 02:21 - 2. Contrapunctus, opgedragen aan Dominique Lavabre (4’23) 06:44 - 3. Toccata, opgedragen aan Olivier Schmitt (2’55) 09:39 - 4. Fugue, opgedragen aan Emmanuel Pélaprat (5’33) 15:12 - 5. Élévation, opgedragen aan l'Harmonium français (2’11).
Livestreamconcert uit 2021 door Duo Virtuoso
Enige tijd geleden hebben we het ensemble Duo Virtuoso op een HVN Jaardag te gast gehad. Op YouTube is een opname van een livestream concert van hen te vinden uit 2021 (in de Corona-tijd) bij muziekhandel Joh. de Heer.
Harmonium Vintage Series: Joris Verdin in historische tv-opnames uit 1992
In 1992 zond de Belgische televisie een documentaire uit over het harmonium. Joris Verdin verzorgde in deze documentaire o.a. de muzikale omlijsting.. Enkele delen van deze documentaire zijn door Joris Verdin op Youtube geplaatst onder de titel “Harmonium Vintage Series”, en hiervan zijn deel 1 t/m 5 beschikbaar plus nog een zesde, zonder nummer. Zeer de moeite waard!
- Harmonium Vintage Series 1: Joris Verdin speelt muziek van Sigfrid Karg-Elert, met beelden van de Lindholm fabriek in 1992 en Joachim Weischet die in zijn werkplaats tongen aan het stemmen is. https://www.youtube.com/watch?v=hF95ZXE40IM (2.15)
- Harmonium Vintage Series 2: Joris Verdin speelt van Alexandre Guilmant het Scherzo Opus 31. https://www.youtube.com/watch?v=boIL8TF0smA (5.07)
- Harmonium Vintage Series 3: Joris Verdin speelt van Alexandre Guilmant uit Quatrième Sonate, opus 61 (1884) Allegro assai, op een Debain Harmonium 1880. https://www.youtube.com/watch?v=-MHHbN95VRg (4.10)
- Harmonium Vintage Series 4: Maria Lindal, Femke Zonnen, Helga Löhrer & Joris Verdin met Bagatelle van Antonin Dvorak, https://www.youtube.com/watch?v=ZrTj7bqFhtE (3.03)
- Harmonium Vintage Series 5: Opgenomen bij Wagner’s graf in de tuin van huize Wahnfried, Bayreuth. https://www.youtube.com/watch?v=q1A8ThY5Soo (3.44)
- Harmonium Vintage Series (6): Joris Verdin en Jos Van Immerseel met het eerste deel van Prélude, Fugue, Variation pour piano et harmonium van César Franck. https://www.youtube.com/watch?v=UBC9JnSHAUI (2.46)
Restauratie van een Mannborg-harmonium
Voor wie geïnteresseerd is in restauratie is de video, waarin Barry de Frel verslag doet van de restauratie van een Mannborg harmonium uit 1928, interessant.
